Προτάσεις και θέσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου Ν. Αιγαίου για το νέο Χωροταξικό του Τουρισμού

Επί του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό και της συναφούς Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων τοποθετήθηκε το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου κατά τη χθεσινή (21/5) του συνεδρίαση, καταθέτοντας ολοκληρωμένες θέσεις και προτάσεις για έναν χωροταξικό σχεδιασμό που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες των νησιών.

Στη συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά, έλαβαν μέρος και τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι των φορέων του τουρισμού και των παραγωγικών τάξεων και συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος του ΞΕΕ Αλέξανδρος Βασιλικός, ο Θεόφιλος Κυρατσούλης ως εκπρόσωπος της ΠΟΞ, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Γιάννης Πάππου, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Κυκλάδων Γιάννης Ρούσσος, η Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Κω Μαίρη Τριανταφυλλοπούλου, ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ρόδου Κώστας Σπανός, ενώ συμμετείχε και ο Δήμαρχος Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς.

Μετά από διεξοδική συζήτηση, το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου κατέληξε κατά πλειοψηφία στις παρακάτω θέσεις και προτάσεις:

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου αναγνωρίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός σύγχρονου, βιώσιμου, νομικά ανθεκτικού και επιστημονικά τεκμηριωμένου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι το νέο πλαίσιο δεν μπορεί να λειτουργήσει ως αιφνιδιαστικός και υπέρμετρα ρυθμιστικός μηχανισμός, αλλά οφείλει να αποτελέσει κατευθυντήριο εργαλείο, το οποίο θα εξειδικεύεται μέσα από τον υποκείμενο πολεοδομικό σχεδιασμό, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Κεντρική θέση του Περιφερειακού Συμβουλίου είναι ότι τα οριζόντια αριθμητικά όρια κλινών, και ειδικότερα τα όρια των 100 και 350 κλινών, δεν μπορούν να αποτελούν από μόνα τους απόλυτο κριτήριο αποδοχής ή αποκλεισμού μιας τουριστικής επένδυσης. Εφόσον διατηρηθούν, θα πρέπει να έχουν κατευθυντήριο και μεταβατικό χαρακτήρα, μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού Α’ επιπέδου και την επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιολόγηση κάθε νησιωτικής ή επιμέρους χωρικής ενότητας.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των κλινών. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το υδατικό ισοζύγιο, η διαχείριση στερεών αποβλήτων, η ενεργειακή επάρκεια, οι μεταφορές, η προσβασιμότητα, η κλιματική προσαρμογή, η κοινωνική συνοχή, η πληθυσμιακή εξέλιξη και οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων και εργαζομένων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια της Φέρουσας Ικανότητας, η οποία, σύμφωνα με την απόφαση, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στατικό διοικητικό εμπόδιο ή ως απλός αριθμητικός περιορισμός. Αντιθέτως, πρέπει να λειτουργεί ως δυναμικό και επανεκτιμώμενο εργαλείο χωρικής πολιτικής, που θα συνδέεται με πραγματικά δεδομένα, κρίσιμες υποδομές, περιβαλλοντικούς δείκτες και την ποιότητα των επενδύσεων. Για τον λόγο αυτό, το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά τη θέσπιση μηχανισμού ετήσιας παρακολούθησης της Φέρουσας Ικανότητας και δυνατότητα επαναξιολόγησης της κατάταξης των περιοχών. Μια περιοχή που επενδύει σε υποδομές, αποσύρει παλαιές κλίνες, μειώνει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα και αναβαθμίζει το τουριστικό της προϊόν πρέπει να μπορεί να αξιολογείται εκ νέου.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά επίσης τη ρητή σύνδεση της χωροθέτησης νέων τουριστικών μονάδων με την επάρκεια κρίσιμων υποδομών.

Ξεχωριστή θέση στην απόφαση έχει το ζήτημα της Κοινωνικής Κατοικίας και της Προσιτής Στέγης. Το Περιφερειακό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η δυσκολία εύρεσης κατοικίας για εργαζομένους στον τουρισμό, εκπαιδευτικούς, ιατρικό προσωπικό, δημόσιους λειτουργούς και νέους κατοίκους αποτελούν κρίσιμο πρόβλημα για τη δημογραφική και κοινωνική βιωσιμότητα των νησιών. Για τον λόγο αυτό ζητείται η ενσωμάτωση ειδικού κεφαλαίου για την Κοινωνική Κατοικία στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με ισχυρά χωρικά κίνητρα που θα υπηρετούν τον άνθρωπο και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Όπως υπογραμμίζεται στην απόφαση, “η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δεν είναι αντίθετη στον σχεδιασμό· είναι αντίθετη στον αιφνιδιαστικό και επιστημονικά ανεπαρκή σχεδιασμό. Το Νότιο Αιγαίο, ως η κατεξοχήν νησιωτική Περιφέρεια της χώρας και ως περιοχή στην οποία ο τουρισμός αποτελεί κρίσιμο παράγοντα οικονομικής, κοινωνικής και δημογραφικής βιωσιμότητας, πρέπει να αντιμετωπιστεί ως θεσμικός εταίρος στη διαμόρφωση των κανόνων και όχι ως απλός αποδέκτης οριζόντιων ρυθμίσεων”.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά:

1. Κατευθυντήριο και μεταβατικό χαρακτήρα των ποσοτικών ορίων κλινών, μέχρι την έγκριση των ΤΠΣ/ΕΠΣ ή την εκπόνηση των οικείων Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας.
2. Ρητή σύνδεση της τουριστικής ανάπτυξης με την επάρκεια κρίσιμων υποδομών. Η Φέρουσα Ικανότητα πρέπει να συνδεθεί με σταθερό μηχανισμό επανεκτίμησης και να μην αντιμετωπίζεται ως ένα στατικό μέγεθος-όριο.
3. Ενσωμάτωση ειδικού κεφαλαίου για την Κοινωνική Κατοικία και την Προσιτή Στέγη, ως αναγκαία προϋπόθεση κοινωνικά βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.
4. Απορρίπτει κάθε σκέψη επιβολής ενός νέου Περιβαλλοντικού Τέλους και ζητά την χρήση των ήδη -κατά τόπο- εισπραττόμενων πόρων του Τέλους Ανθεκτικότητας για την χρηματοδότηση των σύγχρονων υποδομών που τα νησιά έχουν ανάγκη.
5. Θεσμική συμμετοχή της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και της Διεύθυνσης Φέρουσας Ικανότητας στη διαδικασία παρακολούθησης, αξιολόγησης και επανακατάταξης των περιοχών. Μετατροπή του Νοτίου Αιγαίου σε πιλοτική Περιφέρεια βιώσιμου τουρισμού, αξιοποιώντας την εμπειρία σημαντικών προγραμμάτων βιωσιμότητας που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως το “The Rhodes Co-Lab” στη Ρόδο, το “AstyMove” στην Αστυπάλαια, το “Gr-Eco Islands” στη Χάλκη και το “Tilos – Just Go Zero” στην Τήλο.

Όπως αναφέρεται, στόχος του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου είναι ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό που θα προστατεύει τα νησιά από την άναρχη ανάπτυξη, θα ενισχύει την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών, θα κατευθύνει τον τουρισμό προς ποιοτική, πράσινη και χωρικά τεκμηριωμένη ανάπτυξη και θα στηρίζει τη δημογραφική δυναμική των νησιών.

“Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δηλώνει παρούσα στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα υπηρετεί την ανάπτυξη με όρους βιωσιμότητας, κοινωνικής ευημερίας και εθνικής ευθύνης για τα νησιά και τους ανθρώπους τους. Ενός πλαισίου που θα στηρίζει την δυναμική των νησιών για αύξηση του μόνιμου πληθυσμού τους υπηρετώντας έτσι και τους ευγενείς, εθνικά αποδεκτούς και κρίσιμους στόχους του δημογραφικού και της ανάπτυξης με κοινωνική ευημερία”, καταλήγει η σχετική ανακοίνωση.