Τελευταία ευκαιρία για ένα ταξίδι στη Σαντορίνη του Μεσοπολέμου μέσα από τον φακό της Nelly’s

Για λίγες ακόμα ημέρες θα είναι επισκέψιμη για το κοινό η έκθεση φωτογραφίας “Nelly’s – Η Σαντορίνη του Μεσοπολέμου”, η οποία φιλοξενείται στο Κέντρο Φωτογραφίας Καστελάνα, στο Καστέλι του Πύργου. Η έκθεση παρουσιάζει μια επιλογή από τις λήψεις που αποτύπωσε η διακεκριμένη φωτογράφος Nelly’s στη Σαντορίνη πριν από τον μεγάλο καταστροφικό σεισμό του 1956. Σε συνέχεια της μεγάλης επιτυχίας που γνώρισε από πέρσι τον Αύγουστο οπότε εγκαινιάστηκε, η έκθεση επανήλθε φέτος στην αρχή της τουριστικής περιόδου και ολοκληρώνεται στις 10 Ιουνίου.

Λίγα λόγια για τη φωτογράφο και τη σχέση της με τη Σαντορίνη
Πριν από 100 περίπου χρόνια, η φωτογράφος Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη, γνωστή ως “Nelly’s” από την υπογραφή της, επισκέφτηκε τη Σαντορίνη και κατέγραψε με τον φακό της την καθημερινή ζωή και τα τοπία του νησιού. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες της εντοπίζουν τη μοναδικότητα του αιγαιοπελαγίτικου τοπίου, παίζοντας με τα χρώματα, το φως και τη γεωμετρία των όγκων.

Η Nelly’s θεωρείται από τους πρώτους φωτογράφους στην Ελλάδα που ασχολήθηκε διεξοδικά με το τοπίο και αποτελεί για πολλούς μελετητές το σημείο εκκίνησης της σύγχρονης ελληνικής φωτογραφίας τοπίου. Η ενότητα για τη Σαντορίνη προεικονίζει τα γραφικά τοπιόσημα των νησιών, με τα λευκά ξωκλήσια και τους ανεμόμυλους που αργότερα θα γίνονταν παγκοσμίως αναγνωρίσιμα σύμβολα του αιγαιοπελαγίτικου τοπίου.

Το παιχνίδι των όγκων, η ανάδειξη των μορφών κάτω από το έντονο φως του Αιγαίου, ο συνδυασμός πλαστικής μορφής και απλής γεωμετρίας, η κίνηση και το παιχνίδισμα του φωτός πάνω στις λευκές επιφάνειες και τις τραχιές πέτρες και την άσπα, καθώς και η ανθρώπινη κλίμακα, αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά του έργου της.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η επίσκεψη της Nelly’s στη Σαντορίνη συμπίπτει χρονικά με την ανακάλυψη της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής από τους πρωτεργάτες του μοντερνισμού. Η γοητεία του νησιωτικού τοπίου που επηρέασε τον Le Corbusier και άλλους σημαντικούς αρχιτέκτονες της εποχής, αποτυπώθηκε με μοναδικό τρόπο στον φακό της Nelly’s, δημιουργώντας μια πολύτιμη μαρτυρία για την εξέλιξη της αισθητικής αντίληψης στον 20ο αιώνα. Σε αντίθεση με τους σύγχρονούς της Ευρωπαίους φωτογράφους όπως ο Herbert List ή ο Henri Cartier-Bresson, που αναζητούσαν το “εξωτικό” στοιχείο στα ελληνικά τοπία, η Nelly’s προσέγγιζε τον τόπο με βαθιά κατανόηση της πολιτιστικής του ταυτότητας.

Από τις φωτογραφικές περιηγήσεις της στη Σαντορίνη, όπου πέρασε πέντε καλοκαίρια οικογενειακών διακοπών (1928 -1932), η Nelly’s συγκέντρωσε ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό βασισμένο σε βιωματικές αναφορές και την αναγνώριση του τοπίου. Βάδισε κατά μήκος της καλντέρας αναδεικνύοντας το δέος του ηφαιστειακού τοπίου. Στάθηκε μπροστά στον Σκάρο αποτυπώνοντας τα κάθετα ρήγματα των βράχων με την υφή και τα χρώματα των γεωλογικών στρωμάτων. Περπάτησε στη μαύρη άμμο του Καμαριού και διαπίστωσε τη ρευστή συνέχεια της στεριάς και της θάλασσας. Ακολούθησε το μονοπάτι προς τον Προφήτη Ηλία και αποτύπωσε την έκταση και την απεραντοσύνη του τοπίου, ενώ περιπλανήθηκε στα καλντερίμια του Πύργου και των Φηρών, όπου κατέγραψε τη ζωή της ανθρώπινης παρουσίας και απουσίας.