Πώς μπορεί ένα ξενικό θαλάσσιο είδος που απειλεί τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου να μετατραπεί σε γαστρονομική ευκαιρία για τις τοπικές κοινωνίες και την παράκτια αλιεία; Την απάντηση επιχειρεί να αναδείξει το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, μέσω μιας ξεχωριστής εκπαιδευτικής και γαστρονομικής διοργάνωσης αφιερωμένης στο λεοντόψαρο (Pterois miles), η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 21-22 Οκτωβρίου 2026, στη Σαντορίνη.
Η δράση διοργανώνεται από το Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου GuardIAS του προγράμματος Horizon Europe, συνδυάζοντας την επιστημονική ενημέρωση, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και τη σύγχρονη γαστρονομία.
Κεντρικός στόχος είναι να ενημερωθούν και να ευαισθητοποιηθούν κάτοικοι, επαγγελματίες, αλιείς, επιχειρήσεις και επισκέπτες για τις επιπτώσεις της εξάπλωσης του λεοντόψαρου στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, αλλά και για τις δυνατότητες αξιοποίησής του μέσα από την υπεύθυνη κατανάλωση.
Από την απειλή στη γαστρονομική δημιουργία
Το λεοντόψαρο είναι ένα είδος που έχει εξαπλωθεί στη Μεσόγειο, αποτελώντας σημαντική πρόκληση για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς η παρουσία του μπορεί να επηρεάσει τους τοπικούς πληθυσμούς άλλων ειδών. Η προώθηση της κατανάλωσής του είναι μία από τις προσεγγίσεις που εξετάζονται στο πλαίσιο της διαχείρισής του, συνδέοντας την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος με την αλιευτική δραστηριότητα και την τοπική οικονομία.
Μέσα από τη δράση, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει το λεοντόψαρο, να ενημερωθεί για τα χαρακτηριστικά και τις συνήθειές του και να ανακαλύψει νέους τρόπους μαγειρικής αξιοποίησής του, με τη συμβολή καταξιωμένων σεφ από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Παράλληλα, η διοργάνωση φιλοδοξεί να αναδείξει τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με την τοπική παραγωγή, την αλιεία, τον τουρισμό, τον πολιτισμό και τη γαστρονομική ταυτότητα των νησιών.
Δύο ημέρες ενημέρωσης, γαστρονομίας και βιωματικών δράσεων
Την Τετάρτη 21/10, το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στην ενημέρωση και την επιστημονική προσέγγιση του λεοντόψαρου. Μέσα από παρουσιάσεις, οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν την προέλευση, τη βιολογία, τις συνήθειες και τις επιπτώσεις του είδους στο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς και τις δυνατότητες διαχείρισής του. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 11:00 στο De Sol Hotel, στην ευθεία Φηρών-Πύργου.
Την Πέμπτη 22/10, η δράση μεταφέρεται στη Βλυχάδα, μια περιοχή με ιδιαίτερη σημασία για την αλιευτική δραστηριότητα του νησιού, λόγω της ύπαρξης του οργανωμένου αλιευτικού καταφυγίου. Από τις 16:00 μέχρι τις 21:00, στον νέο χώρο οινοτουρισμού της Santo Wines, το Santo 1911, στο επίκεντρο θα βρεθεί η γαστρονομία, με παρουσιάσεις συνταγών και δημιουργικές προτάσεις μαγειρικής με βασικό συστατικό το λεοντόψαρο.
Στη δράση αναμένεται να συμμετάσχουν καταξιωμένοι Έλληνες σεφ, μεταξύ των οποίων οι Γιάννης Μπαξεβάνης, Λευτέρης Λαζάρου, Έκτορας Μποτρίνι, Γιάννης Λουκάκος, Μιχάλης Χάσικος, Νίκος Ρούσσος, Αλέξανδρος Τσιοτίνης και άλλοι διακεκριμένοι επαγγελματίες της γαστρονομίας, καθώς και καλεσμένοι σεφ από Ανάφη, Σύρο, Σίφνο και η Κρήτη. Μαζί τους, επαγγελματίες μάγειρες από ξενοδοχεία και εστιατόρια της Σαντορίνης θα παρουσιάσουν και θα προσφέρουν στο κοινό γευστικές δημιουργίες με βάση το λεοντόψαρο, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες ένταξής του στη σύγχρονη νησιωτική κουζίνα.
Ιδιαίτερη διεθνή διάσταση στη διοργάνωση προσδίδει επίσης η συμμετοχή του Francesco Brutti από το Ristorante Venissa της Βενετίας, εστιατόριο διακεκριμένο με ένα αστέρι Michelin και ένα πράσινο αστέρι Michelin για τη δέσμευσή του στη βιωσιμότητα.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και ειδικά σχεδιασμένο παιχνίδι για παιδιά, μέσα από το οποίο θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν το λεοντόψαρο και να εξοικειωθούν με ζητήματα προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας με τρόπο ευχάριστο και διαδραστικό.
Το διήμερο θα ολοκληρωθεί με μουσική βραδιά, αφιερωμένη στην πολιτιστική και μουσική ταυτότητα της Σαντορίνης, συνδυάζοντας την περιβαλλοντική ενημέρωση με τη γαστρονομία και τον τοπικό πολιτισμό.
Το ευρωπαϊκό έργο GuardIAS
Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου GuardIAS, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιλαμβάνει συντονισμένη μελέτη για τη διαχείριση των πληθυσμών του λεοντόψαρου στη Σαντορίνη και την Κρήτη.
Το έργο περιλαμβάνει την παρακολούθηση και καταγραφή των πληθυσμών του είδους, τη μελέτη των επιπτώσεών του σε άλλα θαλάσσια είδη και στα οικοσυστήματα, την εξέταση πρακτικών διαχείρισης, την προώθηση της κατανάλωσής του, καθώς και δράσεις ενημέρωσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων σε σχολεία.
Μέσα από τη συνεργασία επιστημόνων, αλιέων, επαγγελματιών της εστίασης, τοπικών φορέων και πολιτών, η πρωτοβουλία επιδιώκει να συμβάλει στην ανάπτυξη εφαρμόσιμων λύσεων για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του λεοντόψαρου, δημιουργώντας παράλληλα νέες δυνατότητες για τις νησιωτικές οικονομίες.
Η διοργάνωση στη Σαντορίνη φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα παράδειγμα σύνδεσης της επιστημονικής έρευνας με την καθημερινή ζωή, την τοπική επιχειρηματικότητα και τον βιώσιμο τουρισμό, με προοπτική ανάδειξης καλών πρακτικών και σε άλλες παράκτιες περιοχές της Μεσογείου.
