Ψηφιακά εργαλεία, αυστηροί έλεγχοι και μηδενική ανοχή στην πώληση καπνού και αλκοόλ σε ανήλικους

Τον “Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών Προϊόντων και Αλκοόλ σε Ανήλικους”, παρουσίασαν χθες (18/3) οι Υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλο.

Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου
Ο βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των ανηλίκων, η πρόληψη της εξάρτησης σε νεαρή ηλικία, η ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας της αγοράς, η αποτελεσματικότερη επιβολή της νομοθεσίας και η ευθυγράμμιση της χώρας με εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές δημόσιας υγείας. Για τον σκοπό αυτό, το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: α) Πρόληψη και προστασία των ανηλίκων, β) ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς, γ) ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης, δ) δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου, ε) ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων.

Διαφήμιση

Καθολική απαγόρευση πώλησης, διάθεσης και προσφοράς σε ανηλίκους
Το νέο πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά σαφή και καθολική απαγόρευση της πώλησης, της προσφοράς και της διάθεσης των προϊόντων καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη για την εξακρίβωση της ηλικίας μεταφέρεται ρητά στον πωλητή. Εάν ο αγοραστής δεν επιδείξει αποδεικτικό στοιχείο ηλικίας, η πώληση, διάθεση και προσφορά, απαγορεύεται. Παράλληλα, απαγορεύεται πλήρως η πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ μέσω αυτόματων πωλητών.

Ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
Για πρώτη φορά εισάγεται ψηφιακό σύστημα επαλήθευσης ηλικίας. Η ταυτοποίηση ενηλικότητας θα πραγματοποιείται μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα αξιόπιστο σύστημα ελέγχου που περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των ανηλίκων. Ειδικότερα, όσον αφορά στα σημεία λιανικής πώλησης, οι πωλητές επιλέγουν στην εφαρμογή Gov.gr Wallet την ηλικιακή ομάδα για την επαλήθευση της ηλικίας (π.χ. πάνω από 18) και εμφανίζεται ένα QR code. Ο πιθανός αγοραστής σκανάρει το QR code είτε μέσω του Gov.gr Wallet, είτε του Kids Wallet και επιτρέπει την κοινοποίηση του πιστοποιητικού επιβεβαίωσης της ηλικίας. Ακολούθως, στο Gov.gr Wallet του πωλητή εμφανίζεται πράσινη ή κόκκινη σήμανση ανάλογα με το εάν επιτρέπεται ή όχι η πώληση του προϊόντος βάσει της ηλικίας. Επισημαίνεται ότι δεν εμφανίζεται η ακριβής ηλικία των αγοραστών.

Ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης – Ηλεκτρονική πλατφόρμα αναγγελίας ιδιωτικών εκδηλώσεων – events.gov.gr
Η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους, να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.

Διαφήμιση

Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων – alto.gov.gr
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων. Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα. Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Mε την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code. Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου, όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.

Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει ειδικά τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης. Τα προϊόντα αυτά απαγορεύεται να πωλούνται σε ανηλίκους, δεν μπορούν να διατίθενται μέσω αυτόματων πωλητών, οφείλουν να τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες εντός καταστημάτων και να διατίθενται μόνο μέσω υπαλλήλου.

Εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς
Για την συνεχή εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας. Το τμήμα αυτό έχει ως αρμοδιότητα την παρακολούθηση της κυκλοφορίας προϊόντων καπνού και νικοτίνης, τη συλλογή δεδομένων αγοράς και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικών δημόσιας υγείας.

Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.

Διαφήμιση

Απαντήσεις σε συχνές ερωτήσεις

Α) alto.gov.gr

1. Ποιος υποχρεούται να εγγραφεί στο Μητρώο;
Όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα μέσω του νόμιμου εκπροσώπου τους, που πωλούν και  διαθέτουν προϊόντα καπνού, αλκοόλ και λοιπά μη καπνικά προϊόντα υποχρεούνται να  εγγραφούν στο Μητρώο.

2. Πώς μπορώ να συνδεθώ στο Μητρώο;
Η σύνδεση γίνεται μέσω του gov.gr με τους κωδικούς TaxisΝet. Για ατομικές επιχειρήσεις  χρησιμοποιείται το ΑΦΜ πολιτών, ενώ για νομικά πρόσωπα το ΑΦΜ επιχειρήσεων.

3. Τι στοιχεία πρέπει να δηλώσω για κάθε υποκατάστημα;
Για κάθε υποκατάστημα πρέπει να δηλώσετε το είδος του σημείου πώλησης, τα προϊόντα που  διαθέτετε (καπνός, αλκοόλ, λοιπά μη καπνικά), τη διεύθυνση και την τοποθεσία στο χάρτη, καθώς και να δηλώσετε υπεύθυνα τη δήλωση συμμόρφωσης.

4. Μπορώ να δηλώσω περισσότερα από ένα υποκαταστήματα;
Ναι, μπορείτε να υποβάλετε ξεχωριστές δηλώσεις για πολλαπλά υποκαταστήματα. Η  κατάσταση κάθε δήλωσης εμφανίζεται σε λίστα ανά υποκατάστημα.

5. Τι είναι το QR code που δημιουργείται μετά την υποβολή;
Μετά την υποβολή της δήλωσης, δημιουργείται πιστοποιητικό, το οποίο φέρει ένα μοναδικό  QR code και πρέπει να αναρτηθεί στο κατάστημα. Σαρώνοντάς το, οι ελεγκτές και οι πολίτες  μπορούν να δουν τα στοιχεία της δήλωσης και το επίσημο έγγραφο gov.gr.

6. Μπορώ να επικαιροποιήσω ή να ακυρώσω μια δήλωση;
Ναι, μπορείτε να επικαιροποιήσετε τα δηλωθέντα στοιχεία λόγω μεταβολών, καθώς και να  ακυρώσετε μια δήλωση από το σύστημα (π.χ. αν δεν ασκείτε πλέον τη δραστηριότητα).

7. Τι έλεγχοι γίνονται κατά τη σύνδεση στο Μητρώο;
Το Μητρώο ελέγχει αυτόματα αν το ΑΦΜ είναι συνδεδεμένο με ατομική επιχείρηση, ανακτά  στοιχεία επικοινωνίας από το ΕΜΕΠ, και επιβεβαιώνει την ύπαρξη των κατάλληλων ΚΑΔ από  την ΑΑΔΕ.

8. Ποιες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό;
Το ευρύ κοινό μπορεί να δει μέσω του gov.gr το ΑΦΜ και την επωνυμία της επιχείρησης, τη  δραστηριότητα (ΚΑΔ), το είδος προϊόντων, τη διεύθυνση υποκαταστήματος, καθώς και χάρτη  με τα σημεία πώλησης.

9. Μέχρι πότε πρέπει να ολοκληρώσω την εγγραφή μου;
Παρέχεται μεταβατική περίοδος εγγραφής έως την 16η Απριλίου 2026 για την ομαλή  μετάβαση στο Μητρώο.

10. Πώς πραγματοποιείται ο έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές;
Σε περίπτωση ελέγχου, οι ελεγκτές μπορούν να σαρώσουν το QR code που είναι αναρτημένο  στο κατάστημα ή να αναζητήσουν την επιχείρησή σας κατά ΑΦΜ στο Μητρώο για να  επαληθεύσουν τη δήλωσή σας και τα δηλωμένα προϊόντα.

Διαφήμιση

Β) events.gov.gr  

1. Ποιος υποχρεούται να χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα;
Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που προσφέρουν ή διαθέτουν χώρους διοργάνωσης  εκδηλώσεων υποχρεούνται να υποβάλουν την αναγγελία της σχετικής ιδιωτικής εκδήλωσης,  δηλώνοντας τα απαραίτητα στοιχεία για τη δημιουργία του ιδιωτικού συμφωνητικού.

2. Πώς μπορώ να συνδεθώ στην πλατφόρμα;
Η σύνδεση γίνεται μέσω του gov.gr με κωδικούς Taxisnet. Για ατομικές επιχειρήσεις με ΑΦΜ  πολιτών και για νομικά πρόσωπα με ΑΦΜ επιχειρήσεων.

3. Τι στοιχεία πρέπει να συμπληρώσω για μια εκδήλωση;
Πρέπει να συμπληρώσετε την ημερομηνία και ώρα έναρξης και λήξης της εκδήλωσης, τον τίτλο  της εκδήλωσης, την αίθουσα (προαιρετικά), το ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου του χώρου, το  ΑΦΜ και όνομα του διοργανωτή, καθώς και υπεύθυνη δήλωση συμμόρφωσης. Επισημαίνεται ότι η ημερομηνία έναρξης της εκδήλωσης πρέπει να είναι τουλάχιστον 48 ώρες από την αναγγελία.

4. Τι συμβαίνει μετά την υποβολή της δήλωσης;
Μετά την υποβολή, δημιουργείται αυτόματα ένα έγγραφο ιδιωτικού συμφωνητικού από το  gov.gr μεταξύ του ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου του χώρου και του ΑΦΜ του διοργανωτή  της εκδήλωσης.

5. Πώς υπογράφεται το ιδιωτικό συμφωνητικό;
Ο νόμιμος εκπρόσωπος του χώρου λαμβάνει σύνδεσμο (URL) για να υπογράψει το  συμφωνητικό μέσω της Θυρίδας Πολίτη του gov.gr. Παράλληλα, ο διοργανωτής λαμβάνει  αυτόματη ειδοποίηση, εφόσον είναι εγγεγραμμένος στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας  (emep.gov.gr), για να προχωρήσει και αυτός στην υπογραφή του συμφωνητικού, το οποίο  βρίσκεται στη Θυρίδα Πολίτη του gov.gr.

6. Πού αποθηκεύεται το οριστικοποιημένο έγγραφο;
Μετά την ολοκλήρωση των υπογραφών, το έγγραφο λαμβάνει χρονοσήμανση από το gov.gr και  τοποθετείται στη Θυρίδα gov.gr και των δύο αντισυμβαλλόμενων.

7. Μπορώ να ακυρώσω μια αναγγελία;
Ναι, μπορείτε να ακυρώσετε μια αναγγελία από την πλατφόρμα.

8. Μπορώ να αποθηκεύσω προσωρινά μια αναγγελία;
Ναι, η αναγγελία μπορεί να αποθηκεύεται προσωρινά μέχρι την τελική υποβολή της. Η λίστα εκκρεμών και οριστικών αναγγελιών εμφανίζεται μετά τη σύνδεσή σας στην πλατφόρμα.

9. Τι πρέπει να κάνω σε περίπτωση ελέγχου;
Σε περίπτωση ελέγχου, τα μέρη του συμφωνητικού θα πρέπει να παρουσιάζουν το  υπογεγραμμένο έγγραφο του gov.gr προκειμένου να γίνει ο έλεγχος εγκυρότητάς του με τη  συνήθη διαδικασία.

10. Ποιες αναφορές είναι διαθέσιμες για τους ελεγκτές;
Οι ελεγκτές μπορούν να κάνουν αναζήτηση κατά ΑΦΜ ιδιοκτήτη ή διοργανωτή και να δουν  καταστάσεις εκδηλώσεων σε περιοχές που εμπίπτουν στην κατά τόπο αρμοδιότητά τους.

Διαφήμιση