Άρθρο του κ. Γιάννη Παρασκευόπουλου*
Παραμονές της βεντέμας του 2026 και ενώ η κατάσταση έχει πλέον γίνει μη βιώσιμη για όλους, αμπελουργούς & οινοποιούς της Σαντορίνης, έχει πλέον φτάσει η στιγμή να παραδεχθούμε μερικές αλήθειες.
Αποτύχαμε. Και το βασικότερο αίτιο αυτής της αποτυχίας δεν είναι ούτε η έλλειψη βροχής αλλά ούτε και αυτή η έλλειψη των εργατικών χεριών. Είναι το ότι δεν καταφέραμε να πείσουμε οι μεν τους δε, αμπελουργοί και οινοποιοί, ότι απλώς είμαστε κρίκοι του ίδιου επαγγέλματος. Τόσο απλά.
Το κρασί δεν υπάρχει χωρίς τα σταφύλια των αμπελουργών ακριβώς όπως και το αμπέλι, αλλά και οι αμπελουργοί μαζί του, δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν χωρίς το ακριβοπούλητο κρασί των οινοποιών.
Δύο κρίκοι, ένα επάγγελμα! Μα τόσο δύσκολο είναι να το καταλάβουμε; Όχι, όχι να το καταλάβουμε. Να το αποδεχτούμε.
Σήμερα, με την επερχόμενη καταστροφή προ των πυλών, ορατή & αναπόφευκτη, ακούς κουβέντες του τύπου : “…εσύ με ποιόν είσαι; με μας ή με ‘κείνους…;”. Μα τόσο ηλίθιοι ήμαστε επιτέλους; Η καταστροφή θα μας σαρώσει όλους ανεξαίρετα. Όλους. Ακόμα και εκείνους που ακόμα πιστεύουν ότι θα καταφέρουν να βρουν την δική τους ατομική, προσωπική λύση.
Ειδικά σε αυτούς τους τελευταίους προτείνω να δουν προσεκτικά το παρακάτω γράφημα που δείχνει πλέον με τρόπο ξεκάθαρο και αναμφισβήτητο το ότι δεν υπάρχει περιθώριο για ατομικές, για προσωπικές λύσεις.
Φέτος το νησί δεν θα ξεπεράσει τους 320 με 350 τόνους λευκών σταφυλιών ονομασίας προέλευσης Σαντορίνης, και αυτό το ανατριχιαστικό νούμερο φέρνει το “σημείο μηδέν” σε απόσταση ανάσας. Το φέρνει κάπου στο 2033, δηλαδή πάνω-κάτω σε επτά χρόνια από σήμερα. Αλήθεια είναι κάποιος τόσο αφελής ώστε να πιστεύει ότι μπορεί να ανατρέψει αυτήν την τάση μόνος του;
Αυτό λοιπόν το λάθος το κάναμε όλοι μαζί. Αμπελουργοί και οινοποιοί. Όμως υπάρχουν και λάθη που έκαναν μόνο οι οινοποιοί.
Το μεγαλύτερο ήταν το ότι έδωσαν χρήματα, πολλά χρήματα, σε κατ’ όνομα αμπελουργούς, σε ανθρώπους που θυμόντουσαν ότι έχουν ένα αμπέλι την παραμονή της βεντέμας.
Με τον τρόπο αυτό, με την χαζή και κοντόφθαλμη αυτή πρακτική, επιβράβευσαν την αδιαφορία και τον ερασιτεχνισμό ενώ ταυτόχρονα απέτυχαν στο να επιβραβεύσουν και να δώσουν ουσιαστικό κίνητρο στον πραγματικό αμπελουργό, σε εκείνον που πονά το αμπέλι, σε εκείνον που υπηρετεί το αμπέλι, σε εκείνον που τελικά ζει από το αμπέλι.
Σήμερα στα καφενεία του νησιού ακούγονται εξωφρενικά πράγματα και αστρονομικές τιμές σταφυλιού την στιγμή που όλοι γνωρίζουμε ότι κανένας δεν μπορεί να βγει τελικά κερδισμένος σε αυτό το τρελό ράλι τιμών. Τι θα μείνει τελικά όταν θα κάτσει η σκόνη αυτής της βεντέμας; Τίποτα. Μόνο κάποιοι λίγοι κοντόφθαλμοι ματαιόδοξοι που θα κοκορεύονται τον χειμώνα στο ίδιο καφενείο ότι “…εγώ τους πήρα 14,0 € και πόσο πιο μάγκας είμαι από εσάς τους υπόλοιπους…”. Αλλά το κακό θα έχει γίνει και η αλυσίδα θα έχει σπάσει οριστικά…
Όλοι ξέρουμε ότι ακόμα και με 14,0 € στο κιλό του Ασύρτικου, ο μεν αμπελουργός θα μπει πανηγυρικά μέσα γιατί θα κάνει 30 κιλά στο στρέμμα και τελικά θα πάρει 400 ~ 450 € για κάθε στρέμμα που καλλιέργησε, ο δε οινοποιός θα δει τα κρασιά του να παραμένουν απούλητα και το μαγαζί του να κλείνει…
Αντίθετα, όταν τα αμπέλια δίνανε 300 κιλά στο στρέμμα και η τιμή του σταφυλιού ήταν στο λογικό επίπεδο των 4,0 € ήταν όλοι χαρούμενοι. Ο αμπελουργός έπαιρνε τριπλάσια χρήματα (περίπου 1.200 € στο στρέμμα) και ο οινοποιός πουλούσε τα κρασιά του έτσι ώστε να μπορέσει να ξαναγοράσει σταφύλια την επόμενη χρονιά. Τα χρήματα λοιπόν δεν βρίσκονται στην τιμή του σταφυλιού, βρίσκονται στην ποσότητά του… και αυτή είναι η μόνη αλυσίδα που δουλεύει. Οι κρίκοι που δεν σπάνε.
Και έτσι, για να ξυπνήσουμε και να δούμε τι γίνεται γύρω μας, στον πραγματικό κόσμο, ας δούμε ότι φέτος, το 2026, τα εξαιρετικά σταφύλια της Βουργουνδίας θα πουληθούν για 3,75 € το κιλό ενώ εκείνα της Σαμπάνιας για 7,0 € και εμείς μιλάμε για 12 , 14, 16 € και έχει ο Θεός. Όχι δεν έχει.
Αντίθετα η Ισπανία & η Ιταλία έχουν. Τι έχουν; Από μία θάλασσα απούλητου περσινού και προπέρσινου κρασιού η κάθε μία τους, κρασιού που θα κατακλύσει την παγκόσμια αγορά σε τιμές χαμηλότερες από 2,0 € η φιάλη… και ‘μείς νομίζουμε ότι έχουμε βρει την χήνα που γεννά τα χρυσά αυγά…!
Αλλά ήρθε η ώρα να παρθούν γενναίες αποφάσεις. Αποφάσεις που ίσως να καθορίσουν το μέλλον του αμπελώνα της Σαντορίνης. Εμείς στη ΓΑΙΑ κάνουμε τα λόγια μας πράξη επιβραβεύοντας τους πραγματικούς αμπελουργούς, εκείνους που θέλουν να έχει μέλλον ο αμπελώνας και δαπανούν χρήματα και ενέργεια φυτεύοντας νέα αμπέλια.
Σε αυτούς τους πραγματικούς αμπελουργούς, εκτός από μια υψηλή τιμή σταφυλιού, η ΓΑΙΑ θα προσφέρει επιπλέον 300 € για κάθε νέο στρέμμα που φύτεψαν. Αυτά τα χρήματα δεν θα δοθούν μόνο φέτος αλλά και για τα τρία χρόνια που θα ακολουθήσουν την φύτευση του νέου αμπελιού.
Αρκεί αυτή η κίνηση από μόνη της ώστε να ανατραπεί η καταστροφική πορεία του αμπελώνα προς το σημείο μηδέν; Σίγουρα όχι. Έρχεται όμως να εισάγει μια νέα και δίκαιη λογική στο τρόπο που αμείβεται ο πραγματικός αμπελουργός και – επιτέλους – να σταματήσει ένα διαχρονικό λάθος που κάναμε σε βάρος του.
*Ο κος Γιάννης Παρασκευόπουλος είναι οινοποιός και καθηγητής στο Tμήμα Επιστημών Οίνου, Αμπέλου & Ποτών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
