“Έγκλημα στην παραλία” – Η νέα καμπάνια για την προστασία των θαλάσσιων λιβαδιών

Με αφορμή τη χθεσινή (8/6) Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών, η Ελληνική Συμμαχία για τα Θαλάσσια Λιβάδια – Greek Islands Seagrass Alliance (GISA) παρουσιάζει ένα νέο κοινωνικό σποτ, με τίτλο “Έγκλημα στην Παραλία” αφιερωμένο στις ελληνικές θάλασσες και ακτές, αλλά κυρίως σε έναν από τους πιο ισχυρούς συνδετικούς τους κρίκους, τα λιβάδια Ποσειδωνίας.

Το μήνυμα του σποτ επιλέγει μια κινηματογραφική και χιουμοριστική προσέγγιση, επιδιώκοντας να μετατρέψει κάτι που συχνά περνά απαρατήρητο σε εικόνα, γνώση και συλλογική ευθύνη. Γιατί η Ποσειδωνία προστατεύει τις θάλασσες, τις παραλίες, τα καλοκαίρια, τις διακοπές, την οικονομία μας… κι ωστόσο, παραμένει συχνά αόρατη! Το κοινωνικό μήνυμα έχει δημιουργηθεί με τις κατάλληλες προδιαγραφές για να εμφανίζεται τόσο σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και στην τηλεόραση, αλλά και στον κινηματογράφο, με στόχο να αποτελέσει ένα ισχυρό κάλεσμα ενημέρωσης και κινητοποίησης, ειδικότερα για την προστασία των θημώνων Ποσειδωνίας, των αποκαλούμενων λανθασμένα και ως “φύκια” στις παραλίες μας.

Διατηρούμε τις παραλίες μας υγιείς
Οι θημώνες Ποσειδωνίας δημιουργούνται από τη φυσική ανάμιξη άμμου και των εκβρασμένων φύλλων του θαλάσσιου φυτού Posidonia oceanica. Αποτελούν κρίσιμο στοιχείο των παράκτιων οικοσυστημάτων, δηλαδή βασικό, δομικό συστατικό των παραλιών μας που τις διατηρεί υγιείς, ωστόσο συχνά αντιμετωπίζονται ως ανεπιθύμητα υπολείμματα και απομακρύνονται από τις ακτές. Η φυσική σύνθεση των θημώνων λειτουργεί ως ένα προστατευτικό τείχος απέναντι στη διάβρωση που προκαλεί η κυματική ενέργεια, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και την ανθεκτικότητα των παραλιών σε όλη τη Μεσόγειο. Παράλληλα, οι θημώνες υποστηρίζουν τη βιοποικιλότητα, συμβάλλουν στο σχηματισμό αμμοθινών, σταθεροποιούν την ακτογραμμή και παρέχουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά για ενδημικά φυτικά είδη που αναπτύσσονται αποκλειστικά σε αυτά τα ιδιαίτερα παράκτια περιβάλλοντα.

Η αφαίρεση φυσικού υλικού, και δη μέσω της κίνησης μηχανοκίνητων οχημάτων στον αιγιαλό και την παραλία, η ισοπέδωση της άμμου και η εκχέρσωση της βλάστησης, αποτελούν καταστροφικές παρεμβάσεις για το παράκτιο οικοσύστημα που απειλούν άμεσα την υγεία και σταθερότητα των πολύτιμων παραλιών μας, ενώ συνιστούν σοβαρές παραβάσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας (Ν. 3937/2011). Δεν είναι συνεπώς υπερβολή να ισχυριστεί κανείς πως η βίαιη απομάκρυνσή τους αποτελεί ένα περιβαλλοντικό “έγκλημα”.

Την ίδια στιγμή, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, τα λιβάδια Ποσειδωνίας, όταν είναι επαρκώς ανεπτυγμένα, λειτουργούν ως φυσικοί κυματοθραύστες, περιορίζοντας την ένταση των κυμάτων και των θαλάσσιων ρευμάτων. Ο πολύτιμος αυτός θησαυρός που φιλοξενείται στις ελληνικές θάλασσες, αποτελεί εκκολαπτήριο ζωής για αμέτρητα θαλάσσια είδη, φυσικό φίλτρο νερού, έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς αποθήκευσης άνθρακα της Μεσογείου και πολύτιμο παράγοντα δημιουργίας και θρέψης των παραλιών που επισκέπτονται εκατομμύρια ανθρώπων για λόγους αναψυχής. Η επιστημονική κοινότητα είναι ξεκάθαρη: η υποβάθμιση ή καταστροφή των λιβαδιών Ποσειδωνίας έχει άμεσες συνέπειες τόσο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα όσο και για τις ίδιες τις ακτές μας.

Μαζί, κάνουμε το αόρατο ορατό!
Η Ελληνική Συμμαχία για τα Θαλάσσια Λιβάδια – Greek Islands Seagrass Alliance (GISA) έχει ως αποστολή να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη, αλλά και την τοπική αυτοδιοίκηση και τις τουριστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη θαλάσσια και παράκτια ζώνη, σχετικά με τη σημασία και τις πρακτικές προστασίας των θαλάσσιων λιβαδιών σε θάλασσες και ακτές. Το GISA είναι ένα πρωτοποριακό πενταετές πρόγραμμα (2025-2030), που φιλοδοξεί να αποτελέσει την πρώτη συντονισμένη πανελλαδική προσπάθεια προστασίας των θαλάσσιων λιβαδιών μέσα από τη συνεργασία επιστημονικών φορέων, περιβαλλοντικών οργανώσεων, δήμων, επιχειρήσεων, και πολιτών.

Στο πλαίσιο του έργου λαμβάνουν χώρα στοχευμένες εκδηλώσεις σε νησιά και παράκτιες περιοχές σε όλη την Ελλάδα, δράσεις ευαισθητοποίησης, εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία και σε σχολές χειριστών ταχύπλοων, αλλά και συντονισμένες προσπάθειες άσκησης θεσμικής πίεσης για την βελτίωση της νομοθεσίας που αφορά στην προστασία, διατήρηση και αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Παράλληλα, δημιουργείται μια πρωτοβουλία citizens science (επιστήμη των πολιτών) για την προστασία των παραλιών από λανθασμένες πρακτικές, αλλά και συνεργασία με διεθνείς πλατφόρμες πλοήγησης και αγκυροβόλησης για σκάφη αναψυχής, σχεδιασμένες για τη Μεσόγειο, που λειτουργούν ως ένας “χάρτης για τον βυθό”, επιτρέποντας στους χρήστες να βλέπουν ακριβώς πού ρίχνουν άγκυρα ώστε να προστατεύουν την Ποσειδωνία. Το πρόγραμμα GISA διοργάνωσε πρόσφατα το πρώτο Ελληνικό Φόρουμ για τα Θαλάσσια Λιβάδια στην Ελλάδα.

Το GISA σχεδιάστηκε και συντονίζεται από το Cyclades Preservation Fund (CPF) και υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, το Ionian Environmental Foundation (IEF), το Argosaronic Environmental Foundation (AEF) και το Αέναος Θάλασσα, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Seacology. Οι εταίροι του έργου μοιράζονται ανοιχτό κάλεσμα σε πολίτες και φορείς να ενώσουν δυνάμεις και να Μπουν στη Συμμαχία!