Υπεγράφη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, την Πέμπτη 16/4/26, το Προεδρικό Διάταγμα με θέμα “Χαρακτηρισμός, οριοθέτηση και καθορισμός ζωνών και ειδικών κατηγοριών χρήσεων γης της περιοχής προστασίας της βιοποικιλότητας της νήσου Γυάρου και της θαλάσσιας ζώνης”.
Όπως έγινε γνωστό από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, “πρόκειται για το πρώτο Προεδρικό Διάταγμα προστασίας της φύσης που εκπονήθηκε με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο για τις προστατευόμενες περιοχές, το οποίο και θεσπίστηκε με τον ν. 4685/2020. Αποτελεί το υπόδειγμα, βάσει του οποίου θα ολοκληρωθεί το αμέσως προσεχές διάστημα μια σειρά Προεδρικών Διαταγμάτων που καλύπτει το σύνολο των προστατευόμενων περιοχών της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο”.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, το Προεδρικό Διάταγμα θωρακίζει την προστασία της χερσαίας και όμορης θαλάσσιας έκτασης της νήσου Γυάρου, η οποία διακρίνεται για τη σημαντική οικολογική, φυτογεωγραφική, ζωολογική, αισθητική, επιστημονική και ιστορική αξία της.
Η Γυάρος, η οποία έχει ενταχθεί στο Δίκτυο Natura 2000 από το 2011 ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας, έχει εξαιρετική οικολογική αξία αφού είναι μία από τις σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής της απειλούμενης με εξαφάνιση μεσογειακής φώκιας, φιλοξενώντας πληθυσμό περίπου 60 ατόμων. Για αυτόν τον λόγο, η Γυάρος και η γύρω θαλάσσια περιοχή σε ακτίνα 3 ναυτικών μιλίων προστατεύεται από το 2019 με διαδοχικές υπουργικές αποφάσεις και στη συνέχεια με απόφαση των τοπικών λιμενικών Αρχών σε εφαρμογή της εγκεκριμένης Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης από τον Μάρτιο του 2025. Αυτό το καθεστώς προστασίας, πλέον, ισχυροποιείται και παγιώνεται.
Με το Προεδρικό Διάταγμα προστασίας της φύσης:
– Οριστικοποιείται η απαγόρευση κάθε αλιευτικής δραστηριότητας (επαγγελματικής και ερασιτεχνικής) σε ακτίνα 3 ν.μ. γύρω από το νησί, με σκοπό την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων.
– Οριοθετείται η Προστατευόμενη Περιοχή νήσου Γυάρου.
– Προσδιορίζονται οι επιμέρους Ζώνες Προστασίας και οι επιτρεπόμενες σε αυτές χρήσεις και δραστηριότητες, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την οικολογική ευαισθησία κάθε διακριτής περιοχής. Ειδικότερα θεσπίζονται:
α. Τρεις Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης, στις οποίες περιλαμβάνονται οι πλέον ευαίσθητες περιοχές (θαλάσσιες και χερσαίες), όπως κρίσιμα ενδιαιτήματα αναπαραγωγής και ξεκούρασης της Μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) και του Μύχου (Puffinus yelkouan) και θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica).
β. Τρεις Ζώνες Προστασίας της Φύσης που καλύπτουν περιοχές με υψηλή οικολογική αξία, όπου επιτρέπονται μόνο ήπιες δραστηριότητες.
γ. Μία Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών που περιλαμβάνει την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή γύρω από τη νήσο Γυάρο (εξωτερικό όριο τα 3 ναυτικά μίλια).
δ. Μία μικρή Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων επί της νήσου, στην οποία εντάσσεται το τμήμα των ιστορικών κτηρίων των φυλακών, για τη συντήρηση, επισκευή και αποκατάσταση των υφιστάμενων ιστορικών και πολιτιστικών κτηρίων.
Όπως υπογραμμίζεται στη σχετική ανακοίνωση, η κυβέρνηση και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρούν στην έμπρακτη θωράκιση της προστασίας των προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου Natura 2000, μέσω μίας ολοκληρωμένης δέσμης ενεργειών, όπως:
– η ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και των αντίστοιχων προεδρικών διαταγμάτων για το σύνολο των προστατευόμενων περιοχών,
– η θέσπιση, για πρώτη φορά, εθνικών και τοπικών στόχων διατήρησης,
– η υιοθέτηση σχεδίων δράσης για την προστασία σειράς απειλούμενων ειδών και οικοτόπων,
– η έκδοση υπουργικών αποφάσεων για τη διαχείριση και προστασία σημαντικών προστατευόμενων περιοχών,
– η καθιέρωση του θεσμού των “απάτητων βουνών” και των “απάτητων παραλιών”,
– η κήρυξη προστατευόμενων τοπίων και η θέσπιση όρων και περιορισμών για τη διατήρησή τους,
– η επέκταση των προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου Natura 2000,
– η ενίσχυση, με οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής που είναι ο αρμόδιος φορέας για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών,
– η κατάρτιση εθνικού σχεδίου για την αποκατάσταση της φύσης και
– η επικαιροποίηση της Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα.
WWF Ελλάς: Μια μεγάλη στιγμή για τη Γυάρο
Με ανακοίνωσή του, το WWF Ελλάς χαιρετίζει την κίνηση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) που εκκρεμούσε από το 2018 και που εξασφαλίζει πλέον ένα μόνιμο νομικό καθεστώς για την προστασία της μοναδικής αυτής περιοχής και της βιοποικιλότητας που φιλοξενεί. Η υπογραφή του Προεδρικού Διατάγματος είναι ένα καθοριστικό ορόσημο και μια νέα σελίδα στην έτσι κι αλλιώς πλούσια ιστορία της Γυάρου, όπως αναφέρει.
Το WWF Ελλάς, ήδη από το 2013 σε συνεργασία με ποικίλους φορείς, έχει ηγηθεί ενός πολυσχιδούς προγράμματος για την προστασία της χερσαίας και θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Γυάρου, ξεκινώντας από την καταγραφή του φυσικού πλούτου της περιοχής και συνεχίζοντας με την εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών διαχείρισης, επιστημονικής έρευνας, αλλά και συμμετοχικής διακυβέρνησης.
Κατά τη διάρκεια των δεκατριών αυτών ετών αφοσιωμένης και εντατικής δουλειάς, καταγράφηκαν ορισμένα σημαντικά επιτεύγματα, όπως η ανάκαμψη χερσαίων και θαλάσσιων οικοτόπων, η αύξηση ιχθυαποθεμάτων, καθώς και διατήρηση πληθυσμών για ορισμένα σπάνια και απειλούμενα είδη που εντοπίζονται στη Γυάρο (π.χ. η μεσογειακή φώκια Monachus monachus και το θαλασσοπούλι μύχος Puffinus yelkouan). Με το Προεδρικό Διάταγμα, οι αρμόδιοι φορείς της πολιτείας καλούνται πλέον να συνεχίσουν και να εντατικοποιήσουν την αποτελεσματική διαχείριση της ΘΠΠ Γυάρου, ώστε να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του μοναδικού φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής εντάσσοντας και τις τοπικές κοινωνίες στη διακυβέρνηση της.
“Η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος δεν σηματοδοτεί το τέλος μιας σημαντικής πορείας. Αντιθέτως, αποτελεί την αφετηρία για την επόμενη ημέρα της ΘΠΠ Γυάρου, όπου η αποτελεσματική προστασία της φύσης συνυπάρχει με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την έρευνα, την εκπαίδευση και την ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Παράλληλα, ελπίζουμε πως αποτελεί την αρχή για την έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων που εκκρεμούν εδώ και πολλά χρόνια για τις υπόλοιπες προστατευόμενες περιοχές της χώρας”, τονίζει το WWF Ελλάς.
