Η έκθεση «Τοπικότητα – Μοντέρνο Κίνημα – Ανοικοδόμηση: 70 χρόνια από τον σεισμό της Σαντορίνης» ανοίγει την Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026, στις 20:00, στο Κέντρο Φωτογραφίας Καστελάνα στον Πύργο.Με αφορμή τη συμπλήρωση 70 χρόνων από τον καταστροφικό σεισμό του 1956, η έκθεση παρουσιάζει την ανοικοδόμηση του νησιού ως ένα σημαντικό εγχείρημα αρχιτεκτονικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Μέσα από αρχειακό υλικό και τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας των επιμελητών για την περίοδο της ανοικοδόμησης, φωτίζει τη διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης των νέων οικισμών, αλλά και τις ιδέες που διαμόρφωσαν τη νέα αρχιτεκτονική του νησιού. Με περίπου 80 φωτογραφίες του φωτογράφου Σπύρου Μελετζή και του αρχιτέκτονα Βασίλη Μπογάκου, μέλους της μελετητικής ομάδας, καθώς και αρχιτεκτονικά σχέδια και σκίτσα των αρχιτεκτόνων, η έκθεση παρακολουθεί την πορεία από την καταστροφή στον σχεδιασμό και από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση των νέων οικισμών.
Η ανοικοδόμηση, που οργανώθηκε με τη στήριξη της Πολιτείας και το σχεδιαστικό έργο αρχιτεκτόνων και μηχανικών υπό την καθοδήγηση του Κωνσταντίνου Δεκαβάλλα, δεν περιορίστηκε στην αποκατάσταση των ζημιών. Νέες κατοικίες, σχολεία, εκκλησίες, δημόσιες υποδομές και κοινόχρηστοι χώροι σχεδιάστηκαν με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων οικισμών και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής των κοινοτήτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχιτεκτονική προσέγγιση του εγχειρήματος. Οι αρχιτέκτονες επιχείρησαν να συνδυάσουν τις αρχές του μοντέρνου κινήματος με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Σαντορίνης, αξιοποιώντας τοπικά υλικά και μορφολογικά στοιχεία της ανώνυμης αρχιτεκτονικής και λαμβάνοντας υπόψη το κλίμα και τη γεωμορφολογία του νησιού.
Το υλικό συμπληρώνεται από φωτογραφίες των Φωτογραφικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, καθώς και από το προσωπικό αρχείο του Βασίλη Μπογάκου. Οι φωτογραφίες του Σπύρου Μελετζή και τα αρχιτεκτονικά σχέδια παραχωρούνται από το Αρχείο Θηραϊκών Μελετών – Συλλογή Δημήτρη Τσίτουρα, όπως δημοσιεύθηκαν στον τόμο Σπύρος Μελετζής – Σαντορίνη (2021).
Βίντεο και ηχητικά ντοκουμέντα με προσωπικές μαρτυρίες συμπληρώνουν την έκθεση, συνδέοντας το αρχειακό υλικό με τη μνήμη των ανθρώπων που έζησαν την καταστροφή και την ανοικοδόμηση. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν ανοιχτές συζητήσεις, συναντήσεις με
παλιούς κατοίκους της περιοχής και δράσεις για παιδιά.
Εβδομήντα χρόνια μετά, η έκθεση αποτελεί μια αφορμή να ξαναδούμε τη Σαντορίνη μέσα από την ιστορία της ανοικοδόμησής της και να αναγνωρίσουμε την αρχιτεκτονική και πολεοδομική κληρονομιά μιας περιόδου κατά την οποία, μέσα από την καταστροφή, διαμορφώθηκε ένα νέο κεφάλαιο για το νησί.
Πληροφορίες έκθεσης
Εγκαίνια: Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026, 20:00
Διάρκεια: 21 Αυγούστου – 10 Οκτωβρίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Πέμπτη – Δευτέρα, 10:00–15:30 και 17:30–20:00
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Βούλα Μποζινέκη-Διδώνη
Τόνια Νούσια
Η Παρασκευή Μποζινέκη-Διδώνη είναι αρχιτέκτων με σπουδές στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΑΠΘ. Έχει πολυετή ενασχόληση στην αναστήλωση, συντήρηση και αποκατάσταση διατηρητέων κτισμάτων και συνόλων αλλά και στην ένταξη νέων κτισμάτων σε παραδοσιακούς οικισμούς και ιστορικά κέντρα σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Η μελέτη αναστήλωσης και διαμόρφωσης 10 κτισμάτων σε τουριστικούς ξενώνες στο Κουτσουνάρι Κρήτης έλαβε τιμητική διάκριση από την Europa Νostra το 1978. Ιδιαίτερα έχει ασχοληθεί ενεργά με μελέτες και επιβλέψεις κτιρίων στη Σαντορίνη. Από το 1976 έως το 1993 υπήρξε υπεύθυνη του πιλοτικού προγράμματος του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού για την προστασία και ανάδειξη του οικισμού της Οίας αναστηλώνοντας και διαμορφώνοντας 80 παραδοσιακά κτίρια σε τουριστικούς ξενώνες, ναυτικό μουσείο, υφαντήριο με παράλληλη βελτίωση των υποδομών του οικισμού. Το έργο έλαβε τιμητική διάκριση από την Europa Nostra το 1981 καθώς και βραβείο της Biennale Αρχιτεκτονικής της Σόφιας το 1986.
Η Τόνια Νούσια είναι Αρχιτέκτων (ΑΠΘ) με εξειδίκευση στη μουσειολογία και διαχείριση πολιτισμικού τοπίου. Με μεταπτυχιακές σπουδές στη συντήρηση και αποκατάσταση κτιρίων και συνόλων. Διδάκτωρ πολιτισμικής γεωγραφίας με θέμα οργάνωση μουσείων και υπαίθριων συλλογών. Εργάστηκε για αρκετά χρόνια στο Βρετανικό Μουσείο Λονδίνου ως υπεύθυνη στρατηγικού σχεδιασμού. Παράλληλα έχει διδάξει σε πανεπιστήμια στην Ελλάδα και Αγγλίας (Oxford Brookes, Exeter, UCL, ΕΑΠ) και τέλος στο London South Bank University ως καθηγήτρια αστικού σχεδιασμού και διευθύντρια των μεταπτυχιακών προγραμμάτων πολεοδομίας. Κατάγεται από την Σαντορίνη και ζει στο Λονδίνο. Η αγάπη της για το νησί την οδήγησε στη δημιουργία του Φωτογραφικού Κέντρου και Χώρου Εκθέσεων KASTELANA, στην είσοδο του
Καστελιού στον Πύργο.
Το Atlantea είναι χορηγός επικοινωνίας της έκθεσης.
