Αφιερωμένο στα “ξύλινα πατώματα της Εγγύς Ανατολής” ήταν το πρώτο μέρος του επεισοδίου της εκπομπής “Φάσμα” που προβλήθηκε το βράδυ της Δευτέρας 28 Ιουλίου στο ΕΡΤNEWS. Η εκπομπή αναδεικνύει την ιστορία του ορφανοτροφείου της Near East Relief στη Σύρο, που φιλοξένησε παιδιά πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, μέσα από τα ευρήματα που ήρθαν τυχαία στο φως την τελευταία δεκαετία από τον αρχαιολόγο Λευτέρη Ζώρζο, από τη Σαντορίνη.
Κάτω από τις ξύλινες σανίδες των δαπέδων των κτηρίων του ορφανοτροφείου βρέθηκαν παιχνίδια, γράμματα, έγγραφα, ρούχα, εργαλεία και άλλα προσωπικά αντικείμενα που σχετίζονται με τη λειτουργία του ορφανοτροφείου κατά τη δεκαετία του 1920. Απομεινάρια μιας άλλης εποχής που σκιαγραφούν την ιστορία διωγμών και γενοκτονιών, αλλά και της φιλανθρωπικής δράσης που έφτασε εξ Αμερικής σε μια κρίσιμη στιγμή για το ελληνικό κράτος.
Παράλληλα με τα ευρήματα που βρέθηκαν κατά χώραν, πραγματοποιείται μια πρώτη συστηματική έρευνα σε αρχειακά αποθετήρια και συλλογές που βρίσκονται στην Ελλάδα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αρμενία και όχι μόνο.
Στην κάμερα της εκπομπής μίλησαν, εκτός του Λευτέρη Ζώρζου, ο συντηρητής Κώστας Ζαχαρίου, η ιστορικός Ελευθερία Δαλέζιου και ο Πρόεδρος της Αρμένικης Εθνικής Επιτροπής Χαρουτιάν Σπαρταλιάν.
Το επεισόδιο είναι διαθέσιμο στο Ertflix εδώ.
Το 2023 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Διπλογραφία ένας δίγλωσσος τόμος (ελληνικά και αγγλικά) με θέμα το ορφανοτροφείο της Near East Relief, για τον οποίο εργάστηκαν ιστορικοί, αρχιτέκτονες και άλλοι ερευνητές που συμμετείχαν στη μελέτη των αρχειακών και υλικών τεκμηρίων από τον χώρο του ορφανοτροφείου. Ο τόμος “Το ορφανοτροφείο της Near East Relief στη Σύρο (Near East Relief Orphanage of Syros)” είναι διαθέσιμος στο Atlantea eShop εδώ.
